«CAI Interbudmontazh» CIET 2026-da infrastruktura maýa goýumlary we halkara hyzmatdaşlygy barada çykyş etdi

Hormatly maslahata gatnaşyjylar we myhmanlar!

Ilki bilen, şeýle möhüm çärä gatnaşmaga çakylyk üçin çuňňur hormatlanylýan Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadag Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowa, hormatly Prezidentimiz Gahryman Serdar Berdimuhamedowa, Türkmenistanyň Hökümetine hem-de şu maslahatyň guramaçylaryna tüýs ýürekden hoşallygymy bildirmäge rugsat ediň.

Bu halkara maslahat tejribe alyşmak, täze tehnologiýalary ornaşdyrmak hem-de Türkmenistanyň gurluşyk we senagat pudaklarynda halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin giň mümkinçilikleri döredýär.

Biziň üçin bu işleriň bir bölegi bolmak aýratyn ähmiýete eýedir!

Kompaniýamyz barada birnäçe söz aýtmaga rugsat ediň.

«CAI Interbudmontazh» kompaniýasy 1993-nji ýylda esaslandyryldy. Türkmenistanda bolsa 2001-nji ýyldan bäri, ýagny eýýäm çärýek asyr bäri işleýäris.

Şu döwrüň dowamynda gidrotehniki desgalar, ýerasty infrastruktura hem-de inženerçilik ulgamlary boýunça taslamalary amala aşyrdyk. Häzirki wagtda hem Türkmenistanyň infrastrukturasyny ösdürmäge gatnaşmagymyzy dowam etdirýäris.

33 ýyllyk iş tejribämiziň dowamynda kompaniýamyz GDA ýurtlarynda, Aziýada we Afrikada 150-den gowrak taslamany durmuşa geçirdi.

Bu gün şu tema barada giňişleýin durup geçmek isleýärin:

«Infrastrukturany we senagaty ösdürmäge maýa goýumlaryny çekmek: döwlet-hususy hyzmatdaşlygy we ulag-ykdysady özara baglanyşyk»

Diňe nämäni gurmalydygy barada däl, eýsem taslamanyň ykdysadyýetiň ösüşine nähili goşant goşjakdygy, haýsy täze tehnologiýalary ornaşdyrmaga mümkinçilik berjekdigi we halkara hyzmatdaşlygy üçin nähili mümkinçilikleri açjakdygy barada hem gürrüň etmek möhümdir.

Infrastruktura kärhanalaryň işlemegine ýardam edýär, şäherleri we etraplary birleşdirýär, adamlaryň hem-de harytlaryň daşalmagyny üpjün edýär, çykdajylary azaltmaga we täze iş orunlaryny döretmäge mümkinçilik berýär.

Halkara maslahat beriş kompaniýasy «McKinsey»-niň bahalandyrmagyna görä, 2040-njy ýyla çenli dünýä infrastrukturasyna zerur maýa goýumlarynyň umumy möçberi takmynan 106 trillion ABŞ dollaryna ýeter.

2025-nji ýylda dünýäniň infrastruktura gaznalary takmynan 200 milliard ABŞ dollaryny çekdi. Bu 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende 58 göterim köpdür.

Infrastrukturanyň ösdürilmegi ýurduň ykdysady ösüşi, häzirki zaman tehnologiýalarynyň ornaşdyrylmagy we senagatyň ösdürilmegi üçin binýat döredýär.

Halkara Pul Gaznasynyň barlaglarynda şeýle hasaplama görkezilýär: döwlet maýa goýumlary jemi içerki önümiň 1 göterimine deň möçberde artdyrylanda, şol ýylyň özünde JIÖ-ni takmynan 0,4 göterim, dört ýyldan soň bolsa 1,5 göterim artdyryp biler.

Bu taslamanyň hiline we serişdeleriň näderejede netijeli sarp edilýändigine baglydyr:

• Taslama ýurda we işewürlige nähili peýda getirer?

• Desganyň gurluşygy we soňraky ulanylyşy näçe durar?

• Haýsy maliýeleşdiriş çeşmeleri elýeterlidir?

• Borçlar nähili paýlanar?

Bu meseleler işleriň başlamagyndan öň çözülmelidir.

Şonda buýrujy çykdajylary we möhletleri meýilleşdirip biler, taslama gatnaşyjylaryň hemmesi bolsa onuň maksatlaryna we garaşylýan netijelerine düşünip biler.

Häzirki zaman tehnologiýalary we halkara hyzmatdaşlygy

Uly taslamalaryň üstünlikli amala aşyrylmagy häzirki zaman tehnologiýalaryny, ýokary hilli gurluşygy we desgalaryň ygtybarly işlemegini talap edýär.

Halkara hyzmatdaşlygy tejribe alyşmaga, täze çözgütleri ornaşdyrmaga we ýerli önümçiligi ösdürmäge ýardam berýär.

Desganyň ýokary hilli gurulmagyny we uzak ýyllaryň dowamynda ygtybarly işlemegini üpjün etmek möhümdir.

Dünýä tejribesi iri infrastruktura taslamalarynyň şäherleriň we senagatyň ösüşi üçin täze mümkinçilikleri nähili döredýändigini görkezýär.

1-nji mysal: Gonkong, Hytaý

Gonkongda «MTR» kompaniýasy «demir ýol + gozgalmaýan emläk» modelini ulanýar. Stansiýalaryň golaýyndaky ýerleri ösdürmekden alynýan girdejiler täze liniýalara edilýän çykdajylaryň bir bölegini ýapmaga kömek edýär.

Şunda diňe demir ýoluň bahasy däl, eýsem onuň töwerekdäki etraplara ýetirýän peýdasy hem göz öňünde tutulýar.

2-nji mysal: Astana, Gazagystan

Astanadaky ýeňil relsli ulag ulgamynyň — LRT-niň birinji tapgyry 2026-njy ýylyň maý aýynda ulanmaga berildi.

Liniýanyň uzynlygy 23 kilometr bolup, onda 18 stansiýa ýerleşýär. Bir gije-gündizdäki ortaça ýolagçy akymy takmynan 80 müň sapara deň boldy.

Taslamanyň ikinji tapgyry takmynan 27 kilometr uzynlykdaky üç täze liniýanyň we 20 stansiýanyň gurluşygyny göz öňünde tutýar.

Täze liniýalaryň gurluşygy geljekki stansiýalaryň töweregindäki etraplaryň ösüşi üçin täze mümkinçilikleri açýar. Ulag elýeterliliginiň gowulanmagy bu ýerleri ýaşaýyş jaýlaryny, söwda merkezlerini, ofisleri, myhmanhanalary we beýleki işewürlik desgalaryny gurmak üçin has özüne çekiji edýär.

Şeýlelikde, metronyň gurluşygynyň ykdysady täsiri diňe ulag taslamasynyň çäkleri bilen çäklenmän, şäheriň tutuş etraplarynyň we golaýdaky ýerleriň ösüşini çaltlandyryp biler.

3-nji mysal: Daşkent, Özbegistan

2030-njy ýyla çenli Özbegistanyň häkimiýetleri Daşkent metropolitenini 79 stansiýa we 103 kilometr liniýa çenli giňeltmegi, ýolagçy akymyny bolsa bir gije-gündizde 1,8 million adama ýetirmegi meýilleşdirýärler.

Meýilnama häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmagy we halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmegi hem göz öňünde tutýar.

Ulag elýeterliliginiň ýokarlanmagy işewürligiň ösüşine, täze iş orunlarynyň döredilmegine we stansiýalaryň töweregindäki etraplaryň ösmegine ýardam edýär.

Metro ulgamynyň ösdürilmegi bilen birlikde ýaşaýjylar we telekeçiler üçin täze çekim merkezleri hem emele gelýär.

Türkmenistanyň infrastruktura taslamalary

Iri infrastruktura taslamasy diňe bir ulag meselesini çözmän, eýsem ýurduň ykdysady ösüşi üçin güýçli itergi bolup biler.

Ulagyň, ýollaryň we inženerçilik ulgamlarynyň ösdürilmegi şäherleriň we senagatyň ösüşine, täze tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna we halkara hyzmatdaşlygynyň giňeldilmegine ýardam berýär.

Möhletleri, tehniki çözgütleri we gatnaşyjylaryň jogapkärçiligini öňünden ylalaşmak möhümdir.

Takyk şertler taslama gatnaşyjylaryň hemmesiniň netijeli hyzmatdaşlygyny üpjün edýär.

Esasy maksat — ykdysadyýete uzak möhletleýin peýda getirýän we şäherleriň, etraplaryň hem-de işewürligiň ösüşi üçin täze mümkinçilikleri açýan infrastrukturany döretmekdir.

Ýerli ykdysadyýeti ösdürmek möhümdir.

Uly taslamalar gurluşyk serişdelerine, enjamlara, hyzmatlara we hünärmenlere bolan islegi artdyrýar. Ýerli kompaniýalar gurluşyk serişdelerini we enjamlary üpjün edip bilerler.

Bu goşmaça iş orunlaryny döredýär we ýurduň içinde tejribäniň toplanmagyna ýardam berýär.

Halkara hyzmatdaşlar diňe bir maliýe serişdelerini däl, eýsem tehnologiýalary, okuw mümkinçiliklerini we dolandyryş tejribesini hem getirýärler.

Infrastruktura — geljekki ykdysadyýete goýulýan maýa goýumdyr!

Netije diňe maýa goýumlarynyň möçberine däl, eýsem taslamanyň hiline hem baglydyr.

Dünýä tejribesi halkara hyzmatdaşlygynyň we häzirki zaman tehnologiýalarynyň iri infrastruktura hem-de senagat taslamalaryny üstünlikli amala aşyrmaga ýardam edýändigini görkezýär.

Ýerli önümçilik täze iş orunlaryny döredýär we hünärmenleriň täze başarnyklary ele almagyna mümkinçilik berýär.

Türkmenistan ýurduň gurluşyk we senagat toplumyny ösdürmek üçin milli bähbitleri, ýerli kärhanalaryň mümkinçiliklerini we halkara tejribesini yzygiderli utgaşdyrýar.

Sözümiň ahyrynda

Çuňňur hormatlanylýan Türkmen halkynyň Milli Lideri Gahryman Arkadag Gurbanguly Mälikgulyýewiç Berdimuhamedowa, hormatly Prezidentimiz Gahryman Serdar Berdimuhamedowa, Türkmenistanyň Hökümetine hem-de şu maslahatyň guramaçylaryna bildirilen ynam we möhüm döwlet taslamalarynyň durmuşa geçirilmegine gatnaşmaga döredilen mümkinçilik üçin tüýs ýürekden hoşallygymyzy bildirýäris.

Maslahatyň ähli gatnaşyjylaryna netijeli iş we üstünlikli gepleşikleri arzuw edýärin!