Türkmenistanyň Döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň rektory Begli Baýrammyradowiç Ataýewiň «Türkmenistanyň gurluşyk, senagat, himiýa we energetika pudaklarynyň ösüşi» atly halkara sergide we maslahatda eden çykyşy

Hormatly halkara maslahata gatnaşyjylar, hanymlar we jenaplar!

Şu halkara maslahatda çykyş etmek meniň üçin uly hormatdyr. Çykyşymyň esasy maksady «akylly» şäherleriň talaplarynyň we geljekki inženerleri taýýarlamagyň çäklerinde ýerli gurluşyk materiallaryny sanly taslamalaşdyrmak arkaly öndürmek we ulanmak meselelerini beýan etmekden ybaratdyr. Ýerli materiallaryň häsiýetlerini ylmy taýdan kesgitlemek, bu maglumatlary taslamalara ornaşdyrmak we saýlanan çözgütleriň ulanyş häsiýetlerini bahalandyrmak bu özara baglanyşygyň esasyny düzýär.

Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň bilimiň we ylmyň ösdürilmegine berýän goldawy bu ugurda täze mümkinçilikleri açýar.

Türkmenistanda sement, aýna, metal önümleri, ýygnama demir-beton önümleri, diwar we bezeg materiallary, gipsokarton hem-de gury gurluşyk garyndylary öndürilýär. Ýerli kärhanalarda polietilen we polipropilen önümleriniň önümçiliginiň ýola goýulmagy, şeýle hem polimer kompozitler boýunça işleriň alnyp barylmagy gurluşygyň önümçilik binýadyny giňeldýär. Önümleriň hili taslamada görkezilen ulanyş şertlerini nazara almak bilen bahalandyrylmalydyr.

Aýratyn-da, Türkmenistanda aýna süýümli polimer armaturasynyň nusgalaryny synagdan geçirmek we olaryň önümçiligini ýola goýmak importyň möçberini azaltmaga hem-de ýerli materiallardan peýdalanmagyň mümkinçiliklerini giňeltmäge ýardam edýär. Şeýle armatura saýlanylanda onuň çekilmä berkligi, maýyşgaklyk moduly, konstruksiýalaryň egilmesi, jaýryklaryň emele gelmegi we oda durnuklylygy bahalandyrylmalydyr. Ony polat armaturanyň ornuna ulanmak degişli hasaplamalara we kadalara esaslanmalydyr.

Bu ugurdaky barlaglarda Türkmenistanyň yssy we gurak howa şertleri, ýerli topraklaryň aýratynlyklary hem-de seýsmiki täsirler göz öňünde tutulmalydyr. Synag usullary we taslama çözgütleri Türkmenistanyň Gurluşyk kadalarynyň (TGK) we Türkmenistanyň Döwlet standartlarynyň (TDS) talaplaryna laýyk gelmelidir. Şunuň bilen baglylykda, halkara usulyýetlere laýyklykda iş alyp barmak, netijeleri deňeşdirmek we hyzmatdaşlaryň bu maglumatlara bolan ynamyny pugtalandyrmak möhümdir.

Hormatly halkara maslahata gatnaşyjylar!

Şu ýylyň 1-nji sentýabrynda Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň gatnaşmagynda institutymyzyň täze binalar toplumynyň dabaraly açylyşy we ulanmaga berilmegi boldy. Bu taryhy waka biziň hemmämizi çuňňur buýsanç we şatlyk duýgularyna besleýär.

32,2 gektar meýdany eýeleýän we 5000 talyba niýetlenen toplumyň binagärlik taslamasy institutymyzyň mugallymlary tarapyndan işlenip taýýarlanyldy. Täze toplumda 8 fakultet we 28 kafedra bolup, olarda döwrebap bilim bermek we ylmy barlaglary geçirmek üçin ähli zerur şertler döredildi. Laboratoriýalarda we sanly okuw otaglarynda oturdylan enjamlar okuwy önümçilik bilen ýakyn baglanyşdyrmaga mümkinçilik berýär.

Açylyş dabarasynda «CERT International» halkara guramasy tarapyndan institutymyzyň täze binalar toplumyna ISO 9001:2015 (Hil dolandyryş ulgamy), ISO 14001:2015 (Ekologiýa dolandyryş ulgamy), ISO 45001:2018 (Zähmeti goramak we saglyk howpsuzlygy dolandyryş ulgamy), ISO 21001:2018 (Bilim edaralarynyň dolandyryş ulgamy) hem-de ISO 27001:2022 (Maglumat howpsuzlygyny dolandyryş ulgamy) standartlaryna laýyklyk şahadatnamalary gowşuryldy.

Şol guramanyň wekiliniň bellemegine görä, institutymyz bir wagtyň özünde şu bäş standart boýunça sertifikat alan Türkmenistandaky we Garaşsyz Döwletleriň Arkalaşygyna girýän ýurtlardaky ilkinji ýokary okuw mekdebidir.

Birleşen Milletler Guramasynyň Ösüş Maksatnamasy (BMGÖM) energiýa netijeliligi, suw tygşytlaýjy tehnologiýalar we talyp ýaşlary durnukly energetikany ösdürmäge çekmek boýunça üç sany «ýaşyl» sertifikaty, şeýle hem suw serişdelerini tygşytlamak we dolandyrmak, energiýa netijeliligi we monitoring, bilim we hünär başarnyklaryny ösdürmek boýunça üç sertifikaty gowşurdy.

Bu ugurlar «akylly» şäherlerde serişdeleri tygşytlamak we netijeleri ölçegler arkaly bahalandyrmak bilen baglanyşyklydyr.

Mundan başga-da, bu açylyş dabarasynda ýokary okuw mekdebimize «Pearson VUE» kompaniýasynyň «Certiport» bölümi tarapyndan ygtyýarlandyrylan halkara synag merkezi derejesi berildi we Certiport-yň Ygtyýarlandyrylan synag merkeziniň döredilendigi barada şahadatnama gowşuryldy.

Bu institutymyza Certiport-yň halkara sertifikatlaşdyryş talaplaryna laýyklykda synaglary geçirmäge mümkinçilik berýär hem-de talyplara we hünärmenlere öz hünär we sanly başarnyklaryny halkara derejesinde ykrar edilen standartlar boýunça tassyklamaga şert döredýär.

Institutymyzyň laboratoriýalary halkara standartlaryna laýyk gelýän enjamlar bilen üpjün edilendir. Olaryň arasynda seýsmiki barlaglary geçirmek üçin «Moho» we «Sara Electronic Instruments» kompaniýalarynyň enjamlary, şeýle hem ýokary takyklykdaky geodeziýa ölçeglerini geçirmek üçin «Leica» kompaniýasynyň enjamlary bar.

Mundan başga-da, «UTEST» kompaniýasynyň we beýleki öňdebaryjy öndürijileriň enjamlary gurluşyk materiallaryny we betony synagdan geçirmäge mümkinçilik berýär, alnan ölçegler bolsa materiallaryň we konstruksiýalaryň häsiýetlerini ygtybarly maglumatlaryň esasynda beýan etmäge şert döredýär.

Barlanylýan parametrler, binalaryň we desgalaryň materiallarynyň berklik hem-de ýylylyk-tehniki häsiýetleri taslamalaşdyrmak tapgyrynda maglumat taýdan modelleşdirilýär we BIM tehnologiýalaryna birleşdirilýär.

ISO 19650 standartynyň maglumatlary dolandyrmak ýörelgelerine laýyklykda, bu maglumatlar materiallary deňeşdirmek, şeýle hem zerur möçberleri we bahany hasaplamak üçin peýdalydyr.

Sanly ekiz desganyň geometriýa we ulanyş parametrlerini nazara almak bilen yzygiderli täzelenýän sanly modelidir. Ol desganyň hakyky iş görkezijilerini taslamada görkezilen görkezijiler bilen deňeşdirmäge we tehniki hyzmat zerurlyklaryny bahalandyrmaga kömek edýär.

Hormatly hanymlar we jenaplar!

Geljekki inženerleri taýýarlamagyň esasy netijeleriniň biri talyplaryň özbaşdak we esaslandyrylan çözgütleri kabul etmek ukybydyr.

Okuw işini anyk önümçilik wezipesinden başlamak zerurdyr. Muňa nusgalary taýýarlamak we synagdan geçirmek, netijeleri düşündirmek, maglumatlary BIM modeline girizmek hem-de çözgüdiň howpsuzlyk we ulanyş talaplaryna laýyklygyny esaslandyrmak ýaly işler degişli bolup biler.

Şeýle çemeleşmeler binagärlik, materialşynaslyk, konstruksiýalary hasaplamak we maglumat tehnologiýalary boýunça bilimleri ulgamlaýyn birleşdirmäge ýardam berýär.

Şeýlelikde, hyzmatdaşlarymyz bilen bilelikde üç esasy ugur boýunça iş alyp barmagy teklip edýäris:

1. Ýerli gurluşyk materiallaryny bilelikde synagdan geçirmek we alnan netijeleriň esasynda sanly maglumat bazalaryny hem-de BIM maglumatlaryny taýýarlamak.

2. Ýerli materiallaryň ulanylmagy bilen gurlan binalaryň we infrastruktura desgalarynyň energiýa sarp edilişini hem-de tehniki ýagdaýyny öwrenmek boýunça okuw-synag taslamalaryny işläp taýýarlamak.

3. Kärhanalaryň anyk wezipeleri bilen baglanyşykly talyp taslamalaryny, önümçilik tejribelerini we hünärmenler üçin gysga möhletli okuwlary guramagy teklip edýäris.

Hormatly halkara maslahata gatnaşyjylar!

Şu teklipleriň esasynda sizi bilelikdäki ylmy barlaglary geçirmäge we netijeli hyzmatdaşlyga çagyrýaryn!

Pursatdan peýdalanyp, institutymyzyň professor-mugallymlar düzüminiň we talyp ýaşlarynyň adyndan Hormatly Prezidentimiz Arkadagly Gahryman Serdarymyza hem-de Türkmen halkynyň Milli Lideri, Türkmenistanyň Halk Maslahatynyň Başlygy Gahryman Arkadagymyza bilimi we ylmy ösdürmäge, ýokary hünärli hünärmenleri taýýarlamaga we institutymyzyň maddy-enjamlaýyn binýadyny pugtalandyrmaga berýän goldawlary üçin tüýs ýürekden hoşallygymyzy bildirýäris.

Gahryman Arkadagymyza we Arkadagly Gahryman Serdarymyza berk jan saglyk we uzak ömür arzuw edýäris. Watanymyzyň gülläp ösmeginiň bähbidine alyp barýan işleri hemişe uly üstünliklere beslensin!

Üns bereniňiz üçin sag boluň!