Sapar Bekjanowyň «Türkmenistanyň gaz pudagynyň ösüşi: maýa goýumlar, infrastruktura we ösüş mümkinçilikleri» atly çykyşy

Hormatly jenap moderator!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!

Ilki bilen, «Türkmenistanyň nebiti we gazy — OGT 2026» atly 31-nji halkara maslahatyň we serginiň ähli gatnaşyjylaryny tüýs ýürekden salamlamaga rugsat ediň.

Şu günki mejlis Türkmenistanyň gaz senagatyny mundan beýläk-de ösdürmek üçin strategik ähmiýete eýe bolan meselelere — önümçilik kuwwatlaryny giňeltmäge, känleriň täze tapgyrlaryny özleşdirmäge, infrastrukturalary döwrebaplaşdyrmaga, häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmaga we maýa goýumlaryny çekmäge bagyşlanýar.

Türkmenistan tebigy gazyň dünýäde iň iri serişde mümkinçilikleriniň birine eýedir. Bu baýlyklary netijeli özleşdirmek Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda durmuşa geçirilýän ýurduň energetika strategiýasynyň iň möhüm ugurlarynyň biridir.

«Türkmengaz» döwlet konserni geologiýa-gözleg işlerini, burawlamagy, gaz çykarmagy, taýýarlamagy we gaýtadan işlemegi, şeýle hem gaz ulag infrastrukturasyny giňeltmegi öz içine alýan gaz senagatyny ösdürmegiň toplumlaýyn maksatnamasyny yzygiderli durmuşa geçirýär.

Bu işde ägirt uly «Galkynyş» gaz känini özleşdirmek aýratyn orun eýeleýär.

Hormatly kärdeşler!

Käniň senagat taýdan özleşdirilmegi tapgyrlaýyn amala aşyrylýar. Bu önümçilik kuwwatlaryny yzygiderli artdyrmaga, maýa goýum serişdelerini netijeli paýlamaga we hereket edýän desgalaryň ulanylyşynyň netijelerini göz öňünde tutmaga mümkinçilik berýär.

Şu ýylyň iň möhüm wakalarynyň biri «Galkynyş» gaz känini senagat taýdan özleşdirmegiň dördünji tapgyrynyň durmuşa geçirilmegine başlanmagy boldy.

2026-njy ýylyň aprelinde «Türkmengaz» döwlet konserni bilen Hytaýyň CNPC Amudarya Petroleum Company Ltd. kompaniýasy dördünji tapgyryň desgalaryny «açara çenli» şertlerde taslamak we gurmak boýunça şertnama gol çekdiler.

Dördünji tapgyr ýylda goşmaça 10 milliard kub metr harytlyk tebigy gaz taýýarlamak üçin kuwwatlaryň döredilmegini göz öňünde tutýar.

Taslamanyň çäklerinde ulanyş guýularyny burawlamak, gazy ýygnamak we taýýarlamak desgalaryny, tehnologik desgalary, turbageçiriji infrastrukturasyny, inženerçilik kommunikasiýalaryny we kömekçi önümçilik desgalaryny gurmak meýilleşdirilýär.

Dördünji tapgyr ýurduň önümçilik kuwwatyny mundan beýläk-de ýokarlandyrmakda, eksport mümkinçiliklerini pugtalandyrmakda we Hytaý Halk Respublikasy bilen uzak möhletleýin energetika hyzmatdaşlygyny giňeltmekde möhüm ädim bolar.

Şeýle hem biz energiýa netijeliligine we ekologiýa jogapkärçiligine, şol sanda tehnologik proseslere gözegçiligi kämilleşdirmäge we tebigy gazyň mümkin bolan ýitgilerini azaltmaga aýratyn üns berýäris.

Hanymlar we jenaplar!

«Galkynyş» gaz känini özleşdirmek bilen bir hatarda «Türkmengaz» döwlet konserni hereket edýän önümçilik desgalaryny döwrebaplaşdyrmaga we gaz ulag ulgamyny ösdürmäge hem aýratyn üns berýär.

Gaz pudagyny ösdürmegiň uzak möhletleýin strategiýasynyň çäklerinde ýylda 5 milliard kub metre çenli gaz goýbermek kuwwatyna eýe bolan ýerasty gaz ammaryny gurmak boýunça iri taslamany durmuşa geçirmegi meýilleşdirýäris.

Bu taslama gaz üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny üpjün edýän, ulgamyň möwsümleýin isleg üýtgemelerine durnuklylygyny ýokarlandyrýan we sarp edijileri üznüksiz üpjün etmek üçin goşmaça ätiýaçlyklary döredýän möhüm energetika infrastruktura elementi bolmalydyr.

Şeýle desganyň döredilmegi diňe bir gaz serişdelerini dolandyrmagyň çeýeligini ýokarlandyrman, eýsem pudagyň uzak möhletleýin durnukly ösüş mümkinçiliklerini hem pugtalandyrar.

Taslamanyň ähli tapgyrlarynda öňdebaryjy tehnologik çözgütleriň ornaşdyrylmagyna, senagat we ekologiýa howpsuzlygynyň üpjün edilmegine, şeýle hem maýa goýum serişdeleriniň netijeli ulanylmagyna aýratyn üns berler.

Hyzmatdaşlygyň geljegi uly ugurlarynyň arasynda kompressor stansiýalaryny durkuny täzelemek we tehniki taýdan täzeden enjamlaşdyrmak bar. Hususan-da, hereket edýän desgalaryň ýerine täze «Şatlyk» we «Garagum» kompressor stansiýalaryny gurmak meýilleşdirilýär.

Şeýle hem gazy taýýarlamak we arassalamak ulgamlaryny döwrebaplaşdyrmak, gaz geçiriji infrastrukturasynyň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak, sanly tehnologiýalary we enjamlary anyklaýyş häzirki zaman ulgamlaryny ornaşdyrmak göz öňünde tutulýar.

Bu ugurlar halkara inženerçilik kompaniýalary, enjam öndürijiler, ýöriteleşdirilen hyzmatlary ýerine ýetirijiler, hünärmenleri taýýarlaýan guramalar we innowasion çözgütleri hödürleýän hyzmatdaşlar üçin giň mümkinçilikleri açýar.

Biz tehnologik hyzmatdaşlyga pudagyň uzak möhletleýin ösüşiniň möhüm bölegi hökmünde garaýarys.

Hormatly kärdeşler!

Häzirki zaman gaz senagaty diňe önümçilik görkezijileriniň ösüşini däl, eýsem ýokary netijeliligi, howpsuzlygy we ekologiýa taýdan durnuklylygy hem üpjün etmelidir.

Şunuň bilen baglylykda, «Türkmengaz» döwlet konserni häzirki zaman gözegçilik ulgamlaryny ornaşdyrmaga, energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga, enjamlaryň ulanylyşyny kämilleşdirmäge we metan zyňyndylaryny azaltmaga uly ähmiýet berýär.

Milli inžener-tehniki hünärmenleri taýýarlamaga we öňdebaryjy halkara tehnologik kompaniýalar hem-de ylmy-barlag guramalary bilen hyzmatdaşlygy giňeltmäge aýratyn üns berilýär.

Serişde mümkinçilikleriniň, häzirki zaman tehnologiýalarynyň we halkara tejribäniň utgaşdyrylmagy gaz pudagynyň geljekki onlarça ýyllaryň dowamynda durnukly ösüşini üpjün etmäge mümkinçilik berer diýip ynanýarys.

Hanymlar we jenaplar!

Türkmenistan açyk we özara bähbitli energetika hyzmatdaşlygy syýasatyny yzygiderli durmuşa geçirýär.

Biz halkara hyzmatdaşlarymyz bilen ýola goýlan gatnaşyklary ýokary bahalandyrýarys hem-de känleri özleşdirmek, gaz gaýtadan işleýän desgalary gurmak, infrastrukturalary döwrebaplaşdyrmak we öňdebaryjy tehnologiýalary ornaşdyrmak ugurlarynda hyzmatdaşlygy mundan beýläk-de giňeltmäge gyzyklanma bildirýäris.

Biz tebigy serişdeleri netijeli özleşdirmäge we halkara energetika hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmaga gönükdirilen konstruktiw dialoga hem-de täze başlangyçlara açykdyrys.

Ähli gatnaşyjylara netijeli iş we bilelikdäki taslamalaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegini arzuw edýärin.

Üns bereniňiz üçin sag boluň!

1-nji sowal — Geljekki maýa goýum mümkinçilikleri

Moderator — Bütindünýä bankynyň wekili Robert van der Geest:

Dördünji tapgyrdan başga, Türkmenistanyň tebigy gaz pudagyny ösdürmegiň indiki tapgyrynda halkara inženerçilik kompaniýalarynyň, tehnologiýa üpjün edijileriň we maýa goýujylaryň gatnaşmagy üçin haýsy ugurlary has geljegi uly diýip hasaplaýarsyňyz?

Sapar Bekjanowyň jogaby

Sowalyňyz üçin sag boluň.

«Türkmengaz» döwlet konserni halkara maýa goýum we tehnologik hyzmatdaşlygy Türkmenistanyň gaz senagatyny mundan beýläk-de ösdürmegiň esasy şertleriniň biri hökmünde görýär.

Şunuň bilen baglylykda, hyzmatdaşlygyň birnäçe geljegi uly ugurlaryny aýratyn bellemek isleýärin.

Birinjisi — «Galkynyş» gaz känini mundan beýläk-de tapgyrlaýyn özleşdirmek.

Häzirki wagtda durmuşa geçirilýän dördünji tapgyrdan başga-da, ikinji we üçünji tapgyrlary, şeýle hem käniň senagat taýdan özleşdirilmeginiň geljekki nobatlaryny ösdürmek bilen bagly uly mümkinçilikler bar.

Şeýle iri taslamalar häzirki zaman buraw tehnologiýalaryny, gaz guýularyny gurmak we ulanmak boýunça çözgütleri, ýokary netijeli enjamlary, gazy taýýarlamak ulgamlaryny we toplumlaýyn inženerçilik çözgütlerini talap edýär.

Biz zerur tehnologik tejribä we başarnyklara eýe halkara kompaniýalary bilen hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini öwrenmäge gyzyklanma bildirýäris.

Ikinjisi — gaz ulag we önümçilik infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak.

Hereket edýän gaz geçiriji ulgamlaryň netijeliligini ýokarlandyrmak üçin gaz geçirijileri durkuny täzelemek we täze gaz geçirijileri gurmak, häzirki zaman diagnostika, awtomatlaşdyrma we sanly dolandyryş ulgamlaryny ornaşdyrmak aýratyn ähmiýete eýedir.

Häzirki wagtda «Türkmengaz» döwlet konserni ykdysady ösüşe gönükdirilen birnäçe iri taslamalary durmuşa geçirmegi dowam etdirýär.

Olaryň hatarynda diametri 1420 mm we uzynlygy 118 km bolan täze «Şatlyk — Garagum» gaz geçiriji şahasynyň gurluşygy, diametri 1420 mm we uzynlygy 124 km bolan täze «Garagum — Malaý» gaz geçiriji şahasynyň gurluşygy, şeýle hem «Naýyp — Derýalyk» we «Döwletabat — Derýalyk» gaz geçirijileriniň arasynda diametri 1020 mm we uzynlygy 58,2 km bolan täze gaz geçirijiniň gurluşygy bar.

Magistral gaz ulagynyň netijeliligini we ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak maksady bilen, merkezleşdirilen gözegçiligi, dessin dolandyryşy we tehnologik prosesleriň awtomatlaşdyrylan dolandyrylyşyny üpjün edýän häzirki zaman SCADA ulgamyny ornaşdyrmagy meýilleşdirýäris.

Taslamanyň durmuşa geçirilmegi daşamagyň görkezijilerine gözegçiligiň takyklygyny ýokarlandyrmaga, gyşarmalary has çalt ýüze çykarmaga, enjamlaryň iş tertibini optimallaşdyrmaga we gaz ulag infrastrukturasynyň howpsuzlygyny ýokarlandyrmaga mümkinçilik berer.

SCADA ulgamynyň ornaşdyrylmagy pudagyň sanly özgertmelerinde möhüm ädim bolup, dispetçer dolandyryşynyň dessinligini, ulgamyň durnuklylygyny we önümçilik serişdeleriniň netijeli ulanylmagyny ýokarlandyrar.

Bu ugurlar halkara inženerçilik kompaniýalary, enjam öndürijiler we ýöriteleşdirilen tehnologik guramalar üçin täze mümkinçilikleri açýar.

Üçünjisi — innowasion we ekologiýa taýdan netijeli tehnologiýalary ornaşdyrmak.

Biz energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga, metan zyňyndylaryny azaltmaga, önümçilik proseslerini sanlylaşdyrmaga we häzirki zaman ekologiýa gözegçilik ulgamlaryny ornaşdyrmaga uly ähmiýet berýäris.

Şeýle-de biziň üçin diňe maýa goýumlaryny çekmek däl, eýsem tehnologiýalaryň geçirilmegini, milli hünärmenleriň taýýarlanylmagyny we ýurduň önümçilik kuwwatynyň pugtalandyrylmagyny göz öňünde tutýan uzak möhletleýin hyzmatdaşlyk gatnaşyklaryny ösdürmek hem örän möhümdir.

Biz gaz pudagynyň ösüşine Türkmenistanyň tebigy serişdeleriniň, halkara maýa goýumlarynyň we öňdebaryjy tehnologiýalaryň durnukly ösüş üçin umumy mümkinçilikleri döredýän uzak möhletleýin hyzmatdaşlygy hökmünde garaýarys.

OGT 2026 maslahatynyň geljegi uly başlangyçlary ara alyp maslahatlaşmak we täze özara bähbitli hyzmatdaşlyklary döretmek üçin möhüm meýdança boljakdygyna ynanýaryn.

Üns bereniňiz üçin sag boluň.