«Türkmengaz» döwlet konserniniň başlygynyň orunbasary Myrat Arçaýewiň çykyşy

Hormatly jenap moderator!
Hormatly maslahata gatnaşyjylar!
Hanymlar we jenaplar!

Ilki bilen, «Türkmenistanyň nebiti we gazy — OGT 2026» atly 31-nji halkara maslahatyň we serginiň ähli gatnaşyjylaryny tüýs ýürekden salamlamaga rugsat ediň.

Sebitleýin energetika arabaglanyşygy, eksport ugurlarynyň ösdürilmegi we uzak möhletleýin energetika bazarlarynyň kemala getirilmegi bilen bagly meseleleriň ara alnyp maslahatlaşylmagyna gatnaşmak meniň üçin uly hormatdyr.

Häzirki wagtda bu meseleler aýratyn ähmiýete eýe bolýar. Dünýä energetika ulgamy üpjünçiligiň ygtybarlylygyny üpjün etmek, infrastrukturalaryň durnuklylygy we halkara hyzmatdaşlygyny pugtalandyrmak zerurlygy bilen bagly täze kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýar.

Şeýle şertlerde tebigy gaz energetika howpsuzlygyny üpjün etmekde, senagaty ösdürmekde we durnukly ykdysady ösüşi goldamakda möhüm orun eýelemegini dowam etdirýär.

Dünýäniň iň iri tebigy gaz serişdelerine eýe ýurtlarynyň biri bolan Türkmenistan eksport ugurlaryny diwersifikasiýa etmäge, halkara hyzmatdaşlygyny giňeltmäge we döwrebap ulag infrastrukturasyny ösdürmäge gönükdirilen energetika strategiýasyny yzygiderli durmuşa geçirýär.

Türkmenistanyň hormatly Prezidenti Serdar Berdimuhamedowyň ýolbaşçylygynda ýurdumyz özara hormat goýmak, deňhukukly hyzmatdaşlyk we energetika gatnaşyklaryna gatnaşýan ähli taraplaryň uzak möhletleýin bähbitlerini nazara almak ýörelgelerine esaslanýan «Açyk gapylar» syýasatyny alyp barýar.

Hormatly kärdeşler!

Halkara energetika hyzmatdaşlygynyň iň üstünlikli mysallarynyň biri Türkmenistan — Hytaý gaz geçiriji ulgamydyr.

Köp ýyllaryň dowamynda bu strategik energetika geçelgesi türkmen tebigy gazynyň dünýäniň iň iri energetika bazarlarynyň birine ygtybarly iberilmegini üpjün edýär.

Onuň üstünlikli işlemegi infrastruktura goýulýan maýa goýumlary hem-de öndürijileriň, üstaşyr döwletleriň we sarp edijileriň utgaşykly işi bilen goldanylýan uzak möhletleýin döwletara ylalaşyklaryň durnukly energetika hyzmatdaşlygy üçin berk binýat döredýändigini görkezýär.

Gündogar ugurda gaz ulag infrastrukturasyny mundan beýläk-de ösdürmek uzak möhletleýin strategiýamyzyň möhüm bölegi bolmagynda galýar.

Şol bir wagtyň özünde Türkmenistan eksport ugurlaryny diwersifikasiýa etmäge we täze geljegi uly bazarlary özleşdirmäge aýratyn üns berýär.

Bu ugurda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan transmilli gaz geçirijisiniň, ýagny TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmegi möhüm orun eýeleýär.

Ýylda 33 milliard kub metre çenli tebigy gazy daşamaga niýetlenen bu iri taslama Günorta Aziýa ýurtlarynyň energetika howpsuzlygyny we ykdysady arabaglanyşygyny pugtalandyrmak üçin strategik ähmiýete eýedir.

Owganystanyň çäginde Serhetabat — Hyrat böleginiň gurluşygynyň öňe ilerlemegi bu taslamanyň iş ýüzünde durmuşa geçirilmeginiň möhüm tapgyrydyr.

Biz TOPH taslamasyna diňe gaz ulag infrastrukturasynyň bir bölegi hökmünde däl, eýsem sebitleýin ösüşiň uzak möhletleýin guraly hökmünde hem garaýarys.

Taslamanyň durmuşa geçirilmegi söwda-ykdysady gatnaşyklary giňeltmäge, täze iş orunlaryny döretmäge, senagaty ösdürmäge we halkara maýa goýumlary üçin täze mümkinçilikleri döretmäge ýardam eder.

Hanymlar we jenaplar!

Häzirki zaman energetika geçelgeleri barha toplumlaýyn häsiýete eýe bolýar.

Häzirki wagtda gürrüň diňe tebigy gazy daşamak barada däl, eýsem elektrik geçiriji ulgamlary, ulag kommunikasiýalaryny we sanly torlary öz içine alýan özara baglanyşykly infrastrukturalary ösdürmek barada hem barýar.

Şunuň bilen baglylykda, Türkmenistan Merkezi we Günorta Aziýanyň ykdysady integrasiýasyny pugtalandyrmaga ýardam edýän energetika we infrastruktura başlangyçlaryny utgaşdyrmaga uly ähmiýet berýär.

Serhetüsti energetika gatnaşyklarynyň ösdürilmegi energiýa üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ýokarlandyrmak, söwdany giňeltmek we maýa goýumlaryny çekmek üçin goşmaça mümkinçilikleri döredýär.

Adaty eksport ugurlary bilen birlikde Türkmenistan energetika hyzmatdaşlygynyň täze ugurlarynyň, şol sanda Hazar ugry boýunça mümkinçilikleriň öwrenilmegine hem gyzyklanma bildirýär.

Şol bir wagtyň özünde, her bir iri infrastruktura taslamasynyň durmuşa geçirilmegi tehniki, ykdysady we täjirçilik şertleriniň hemmetaraplaýyn seljerilmegini, şeýle hem gyzyklanýan taraplaryň ylalaşykly çözgütlerini talap edýär.

Biz sebitleýin energetika infrastrukturasynyň durnukly ösüşiniň özara bähbitlilik, uzak möhletleýin borçnamalar we ygtybarly halkara hyzmatdaşlyk mehanizmleri esasynda alnyp barylmalydygyna ynanýarys.

Hormatly maslahata gatnaşyjylar!

Eksport mümkinçiliklerini giňeltmegiň iň möhüm şertleriniň biri önümçilik binýadyny ösdürmek we häzirki zaman tehnologiýalaryny ornaşdyrmakdyr.

Bu babatda dünýäniň iň iri gaz känleriniň biri bolan «Galkynyş» gaz käniniň tapgyrlaýyn senagat taýdan özleşdirilmegi strategik ähmiýete eýedir.

Onuň soňky tapgyrlarynyň, şol sanda ýylda 10 milliard kub metr gaz öndürmek kuwwatyna eýe bolan dördünji tapgyrynyň durmuşa geçirilmegi Türkmenistanyň eksport kuwwatyny giňeltmek üçin goşmaça şertleri döredýär.

Önümçilik kuwwatlarynyň ösdürilmegi bilen birlikde «Türkmengaz» döwlet konserni gaz ulag infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmaga, energiýa netijeliligini ýokarlandyrmaga we häzirki zaman dolandyryş hem-de gözegçilik ulgamlaryny ornaşdyrmaga aýratyn üns berýär.

Ekologiýa jogapkärçiligi, metan zyňyndylaryny azaltmak we öňdebaryjy tehnologik çözgütleri ulanmak meselelerine aýratyn ähmiýet berilýär.

Biz üpjünçiligiň ygtybarlylygynyň, ykdysady netijeliligiň we ekologiýa taýdan durnuklylygyň häzirki zaman energetika strategiýasynyň özara baglanyşykly bölekleri hökmünde garalmalydygyny göz öňünde tutýarys.

Hanymlar we jenaplar!

Halkara energetika taslamalarynyň durmuşa geçirilmeginiň tejribesi olaryň üstünliginiň diňe tebigy serişdeleriň bolmagyna däl, eýsem hyzmatdaşlaryň arasyndaky ynama, hyzmatdaşlygyň şertleriniň öňünden çaklanylyp bilinmegine we uzak möhletleýin maýa goýumlaryna taýýarlyga hem baglydygyny görkezýär.

Türkmenistan durnukly sebitleýin infrastrukturalary ösdürmäge gyzyklanma bildirýän döwletler, halkara maliýe institutlary, energetika kompaniýalary we tehnologik hyzmatdaşlar bilen konstruktiw gatnaşyklara açykdyr.

Energetika arabaglanyşygynyň giňeldilmeginiň sebit durnuklylygyny pugtalandyrmaga, energetika howpsuzlygyny ýokarlandyrmaga we ykdysady ösüş üçin täze mümkinçilikleri döretmäge ýardam etjekdigine ynanýarys.

Sözümi jemläp, şuny bellemek isleýärin: energetika arabaglanyşygy diňe turbageçirijileriň we infrastruktura desgalarynyň gurulmagy däldir. Bu, ilkinji nobatda, ynamy pugtalandyrmak, hyzmatdaşlygy ösdürmek we uzak möhletleýin abadançylyk üçin umumy binýady döretmekdir.

Türkmenistan halkara energetika hyzmatdaşlygyny yzygiderli ösdürmek bilen, mundan beýläk-de bu maksatlara ýetmäge öz goşandyny goşmaga taýýardyr.

Ähli gatnaşyjylara netijeli pikir alyşmalary we bilelikdäki başlangyçlaryň üstünlikli durmuşa geçirilmegini arzuw edýärin.

Üns bereniňiz üçin sag boluň!

1-nji sowal — TOPH we sebitleýin energetika howpsuzlygy

Moderator — S&P Global kompaniýasynyň wekili Matthew J. Sagers:

Jenap Arçaýew, TOPH iň möhüm sebitleýin energetika infrastruktura taslamalarynyň biridir. Merkezi we Günorta Aziýanyň arasynda energetika howpsuzlygyny we ykdysady arabaglanyşygy pugtalandyrmakda onuň ornuny nähili görýärsiňiz we onuň üstünlikli durmuşa geçirilmegi üçin esasy ileri tutulýan ugurlar haýsylar?

Myrat Arçaýewiň jogaby

Sowalyňyz üçin sag boluň.

TOPH gaz geçirijisi Türkmenistanyň eksport ugurlaryny diwersifikasiýa etmäge we Merkezi hem-de Günorta Aziýanyň arasynda energetika hyzmatdaşlygyny giňeltmäge gönükdirilen esasy strategik taslamalarynyň biridir.

Onuň ähmiýeti tebigy gazy daşamakdan has giňdir. Taslama gatnaşyjy ýurtlaryň energetika howpsuzlygyny üpjün etmäge, senagaty ösdürmäge, täze iş orunlaryny döretmäge we sebitleýin ykdysady gatnaşyklary pugtalandyrmaga ýardam etmelidir.

Owganystanyň çäginde taslamanyň ilerlemeginiň möhüm tapgyry bolan Serhetabat — Hyrat böleginiň durmuşa geçirilmegine aýratyn ähmiýet berýäris.

TOPH taslamasynyň üstünlikli durmuşa geçirilmegi üçin gatnaşyjy döwletleriň arasynda yzygiderli utgaşdyrmak, tehniki we täjirçilik meselelerini ylalaşmak, şeýle hem infrastrukturalaryň gurluşygy we soňraky ulanylyşy üçin durnukly şertleri üpjün etmek zerurdyr.

«Türkmengaz» döwlet konserni bu taslamanyň strategik ähmiýetinden we uzak möhletleýin mümkinçiliklerinden ugur alyp, gyzyklanýan hyzmatdaşlar bilen işini dowam etdirýär.

TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmeginiň sebitiň energetika howpsuzlygyny, ykdysady arabaglanyşygyny we durnukly ösüşini pugtalandyrmaga möhüm goşant goşjakdygyna ynanýarys.

2-nji sowal — Eksportyň diwersifikasiýasy we maýa goýum hyzmatdaşlygy

Moderator — S&P Global kompaniýasynyň wekili Matthew J. Sagers:

Häzirki eksport ugurlaryndan başga, «Türkmengaz» täze uzak möhletleýin bazarlary we sebitleýin energetika geçelgelerini ösdürmekde nähili mümkinçilikleri görýär we halkara maýa goýujylary hem-de tehnologik hyzmatdaşlar bu strategiýany goldamakda nähili orun eýeläp bilerler?

Myrat Arçaýewiň jogaby

Sowalyňyz üçin sag boluň.

Eksport ugurlaryny diwersifikasiýa etmek Türkmenistanyň uzak möhletleýin energetika strategiýasynyň iň möhüm ileri tutulýan ugurlarynyň biridir.

Hytaý Halk Respublikasy bilen hyzmatdaşlygyň üstünlikli tejribesi uzak möhletleýin döwletara ylalaşyklaryň we gaz ulag infrastrukturasyna goýulýan maýa goýumlaryň netijeliligini görkezýär.

Şol bir wagtyň özünde TOPH gaz geçirijisiniň durmuşa geçirilmegi arkaly günorta ugry ösdürmek boýunça işlerimizi dowam etdirýäris we beýleki gyzyklanýan hyzmatdaşlar bilen energetika gatnaşyklaryny giňeltmegiň mümkinçiliklerini öwrenýäris.

Gaz ulag, elektrik energetika we sanly infrastrukturalary birleşdirýän toplumlaýyn sebitleýin geçelgeleri döretmegiň mümkinçilikleri aýratyn ähmiýete eýedir.

Şeýle taslamalary durmuşa geçirmek üçin häzirki zaman inženerçilik çözgütleri, ygtybarly maliýeleşdiriş mehanizmleri, uzak möhletleýin täjirçilik ylalaşyklary we ähli gyzyklanýan taraplaryň ylalaşykly işi zerurdyr.

Şeýle hem gazy daşamagyň netijeliligini ýokarlandyrmaga, senagat howpsuzlygyny üpjün etmäge we daşky gurşawa täsiri azaltmaga gönükdirilen tehnologiýalaryň ornaşdyrylmagyna uly ähmiýet berýäris.

«Türkmengaz» döwlet konserni halkara energetika kompaniýalary, maýa goýujylar we maliýe institutlary bilen özara bähbitli hyzmatdaşlygy ösdürmäge açykdyr.

Biziň maksadymyz energiýa serişdelerini öndürijileriň hem-de sarp edijileriň uzak möhletleýin bähbitlerine laýyk gelýän durnukly, ygtybarly we ykdysady taýdan netijeli infrastrukturalary döretmekdir.