Adam bedenindäki ganyň möçberi we onuň esasy hyzmatlary

Gan — bedenimizi doly ýaşatýan we öýjükleri zerur serişdeler bilen üpjün edýän iň esasy ýaşaýyş suwuklygydyr. Ol plazmadan, gyzyl hem-de ak gan öýjüklerinden ybarat bolup, tutuş bedene kislorody, gormonlary we ýokumly maddalary ýetirmekde möhüm ulgam hökmünde işleýär.

Uly ýaşly adamyň bedeninde ortaça 4,5–5,5 litr töweregi gan bolýar. Bu görkeziji umumy beden agramynyň takmynan 8 göterimine deňdir. Beden gurluşynyň we myşsa massasynyň aýratynlyklaryna görä, erkeklerde ganyň göwrümi aýallardakydan birneme köp bolup biler.

Gan ýürek tarapyndan gan damarlary — arteriýalar, wenalar we kapilýarlar arkaly bedene aýlanýar. Kapilýarlar ganyň iň kiçi dokumalara we öýjüklere çenli baryp ýetmegini üpjün edýär.

Gan diňe bir peýdaly maddalary daşaman, eýsem öýjüklerde emele gelen galyndylaryň çykarylmagyna hem kömek edýär. Bu iş limfa ulgamy bilen utgaşykly alnyp barylýar. Limfa suwuklygy dokumalardaky artykmaç suwuklygy we käbir galyndylary ýygnap, limfa düwünleriniň üsti bilen geçirýär.